آموزش پیانو، یک تمرین عالی برای یادگیری فواصل چهارم و پنجم در نت‌خوانی پیانو | می آوا - miava

وقتی دو نت را پشت سر هم اجرا می‌کنیم، فاصله میان آن‌ها را فاصله ملودیک می‌نامیم. برای مثال اگر ابتدا نت «دو» و سپس نت «می» را اجرا کنیم، با یک فاصله ملودیک مواجه هستیم. در مقابل، اگر دو نت هم‌زمان اجرا شوند، موضوع به فاصله هارمونیک مربوط می‌شود. برای یادگیری نت‌خوانی، شناخت هر دو نوع فاصله مهم است؛ اما در این درس با فاصله‌های ملودیک سروکار داریم.

یکی از ساده‌ترین روش‌ها برای پیدا کردن فاصله چهارم این است که نت شروع را هم به عنوان عدد ۱ حساب کنیم. فرض کنیم نت شروع «فا» باشد. می‌شماریم: فا = ۱ سل = ۲ لا = ۳ سی = ۴ بنابراین: فا تا سی = فاصله چهارم نکته مهم این است که لازم نیست ابتدا فاصله بین کلیدهای سفید و سیاه را محاسبه کنیم. در این مرحله، بهتر است از نام نت‌ها استفاده کنیم.

اگر از «می» شروع کنیم: می → فا → سل → لا پس: می تا لا = فاصله چهارم اگر از «لا» شروع کنیم: لا → سی → دو → ر پس: لا تا ر = فاصله چهارم و اگر از «ر» شروع کنیم: ر → می → فا → سل پس: ر تا سل = فاصله چهارم با همین روش می‌توانیم تقریباً هر فاصله چهارمی را سریع پیدا کنیم.

برای فاصله پنجم نیز دقیقاً همین روش را داریم، با این تفاوت که تا عدد ۵ می‌شماریم. مثلاً از «فا»: فا = ۱ سل = ۲ لا = ۳ سی = ۴ دو = ۵ بنابراین: فا تا دو = فاصله پنجم یا اگر از «ر» شروع کنیم: ر → می → فا → سل → لا پس: ر تا لا = فاصله پنجم این روش ساده، یکی از کاربردی‌ترین روش‌ها برای آموزش فاصله‌ها به هنرجویان مبتدی است.

گاهی هنرجو هنگام پیدا کردن فاصله، به جای اینکه نام نت‌ها را بشمارد، فقط به تعداد کلیدهای بین دو نت نگاه می‌کند. این روش می‌تواند باعث سردرگمی شود. برای مثال، وقتی درباره «فاصله پنجم» صحبت می‌کنیم، منظورمان رابطه‌ی نام نت‌ها است: دو → ر → می → فا → سل بنابراین: دو تا سل = فاصله پنجم پس بهتر است در مراحل ابتدایی، قبل از فکر کردن به تعداد نیم‌پرده‌ها، ابتدا نام نت‌ها را بشماریم.

فاصله‌ها فقط از نظر عددی با یکدیگر تفاوت ندارند؛ بلکه جهت حرکت ملودی نیز اهمیت دارد. اگر نت دوم از نظر ارتفاع صوتی بالاتر از نت اول قرار داشته باشد، حرکت بالارونده است. مثلاً: ر → می نت می بالاتر از ر قرار دارد، بنابراین این فاصله: دوم بالارونده است. اما اگر حرکت در جهت صدای بم‌تر باشد، فاصله پایین‌رونده خواهد بود. مثلاً: می → دو نت دو پایین‌تر از می قرار دارد، بنابراین،سوم پایین‌رونده داریم.

در نت‌خوانی، شما فقط نباید بدانید که دو نت چه فاصله‌ای با یکدیگر دارند. باید بتوانید تشخیص دهید که ملودی از نت اول به سمت بالا حرکت کرده یا به سمت پایین. این موضوع در خواندن ملودی بسیار مهم است، چون موسیقی فقط مجموعه‌ای از نت‌های جداگانه نیست؛ بلکه حرکت بین نت‌ها نیز بخشی از چیزی است که باید هنگام خواندن موسیقی درک کنیم.

یک تمرین ساده می‌تواند این باشد: ابتدا یک نت تصادفی انتخاب کنید. مثلاً: فا حالا بدون نواختن، فاصله چهارم را پیدا کنید: فا → سل → لا → سی پس پاسخ: سی حالا فاصله پنجم: فا → سل → لا → سی → دو پس پاسخ: دو حالا همین کار را با نت‌های دیگر انجام دهید. مثلاً: می → ؟ فاصله چهارم: می → فا → سل → لا پاسخ: لا فاصله پنجم: می → فا → سل → لا → سی پاسخ: سی این تمرین را می‌توانید با سرعت بیشتری انجام دهید تا به تدریج تشخیص فاصله‌ها برایتان خودکار شود.

حالا تمرین را کمی دشوارتر کنیم. به هر جفت نت نگاه کنید و دو سؤال بپرسید: ۱. فاصله چندم است؟ ۲. بالارونده است یا پایین‌رونده؟ برای مثال: دو → فا دو → ر → می → فا پس فاصله: چهارم بالارونده

اگر حرکت از فا به دو در جهت بم‌تر در نظر گرفته شود، فاصله: پنجم پایین‌رونده است. بنابراین هنگام تمرین بهتر است پاسخ خود را به این شکل بیان کنید: «فاصله چهارم بالارونده» یا: «فاصله پنجم پایین‌رونده» این کار باعث می‌شود دو مهارت را هم‌زمان تمرین کنید.

ممکن است تشخیص فاصله چهارم یا پنجم در ابتدا یک تمرین ساده و حتی تکراری به نظر برسد، اما این تمرین‌ها بخشی از ساختن درک بصری و ذهنی نت‌ها هستند. هرچه ارتباط بین نت روی حامل، نام نت و جایگاه آن روی صفحه‌کلید سریع‌تر شود، هنرجو می‌تواند به جای اینکه تک‌تک نت‌ها را با مکث پیدا کند، الگوهای حرکتی موسیقی را سریع‌تر تشخیص دهد. برای همین بهتر است تمرین فاصله‌ها را صرفاً یک تمرین تئوری ندانیم. این تمرین‌ها می‌توانند به مرور به بهتر شدن: نت‌خوانی، تشخیص حرکت ملودی، پیدا کردن نت‌ها روی پیانو، درک روابط بین نت‌ها، و خواندن روان‌تر قطعات کمک کنند.

برای اینکه این مفهوم واقعاً در ذهن تثبیت شود، می‌توانید روزانه چند دقیقه تمرین کنید.

یک نت انتخاب کنید و بدون نگاه کردن به پیانو فاصله چهارم و پنجم را پیدا کنید. مثلاً: سل → فاصله چهارم؟ سل → لا → سی → دو پاسخ: دو و: سل → لا → سی → دو → ر پاسخ: رِ

حالا همان نت‌ها را روی صفحه‌کلید پیدا کنید.

دو نت به شما داده می‌شود و باید بگویید: فاصله چندم است؟ بالارونده است یا پایین‌رونده؟

در مرحله آخر، یک نت روی حامل ببینید و بدون کمک گرفتن از نام نت‌ها، فاصله موردنظر را تشخیص دهید و روی پیانو اجرا کنید. این مرحله کمک می‌کند ارتباط میان نت‌خوانی و ساز قوی‌تر شود.

برای پیدا کردن فاصله چهارم و پنجم، یک اصل ساده را به خاطر داشته باشید: نت شروع را ۱ حساب کنید و نام نت‌ها را به ترتیب بشمارید. برای چهارم: ۱ → ۲ → ۳ → ۴ و برای پنجم: ۱ → ۲ → ۳ → ۴ → ۵ بعد از تشخیص عدد فاصله، جهت حرکت را مشخص کنید: به سمت صدای زیرتر = بالارونده به سمت صدای بم‌تر = پایین‌رونده اگر این دو مرحله را مرتب تمرین کنید، فاصله‌ها به‌تدریج از یک مفهوم تئوری به یک مهارت عملی در نت‌خوانی تبدیل می‌شوند. تمرین صفحه ۲۹ کتاب آلفرد دقیقاً فرصتی است برای اینکه این مهارت را از حالت حفظی خارج کنیم و آن را روی صفحه‌کلید پیانو به کار ببریم. اگر هدف شما یادگیری اصولی نت‌خوانی پیانو است، بهتر است فاصله چهارم و پنجم را فقط حفظ نکنید؛ بلکه آن‌ها را ببینید، بشمارید، روی پیانو پیدا کنید و در جهت‌های مختلف اجرا کنید.