آموزش پیانو، با این درس دیگر فاصله چهارم و پنجم پیانو را اشتباه نمی‌شمارید؟ می‌آوا - miava

فرض کنید دو نت «دو» و «فا» را داریم. برای اینکه بفهمیم فاصله این دو نت چیست، نت‌های بین آن‌ها را می‌شماریم؛ اما نکته مهم این است که نت شروع را هم در شمارش حساب می‌کنیم: دو → ر → می → فا حالا می‌شماریم: ۱. دو ۲. ر ۳. می ۴. فا بنابراین فاصله دو تا فا، فاصله چهارم است. این روش برای بسیاری از فواصل ابتدایی، یکی از ساده‌ترین روش‌ها برای هنرجویان مبتدی است.

فاصله چهارم زمانی ایجاد می‌شود که از یک نت تا نت چهارم نسبت به آن را بشماریم. برای مثال: دو → فا دو، ر، می، فا پس: دو تا فا = فاصله چهارم مثال دیگر: سل → دو سل، لا، سی، دو بنابراین: سل تا دو = فاصله چهارم در این مرحله لازم نیست محاسبات پیچیده‌ای انجام دهید. کافی است نام نت‌ها را به ترتیب بدانید و شمارش را از نت اول آغاز کنید.

حالا یک قدم جلوتر برویم. اگر از نت «دو» شروع کنیم: دو → ر → می → فا → سل شمارش می‌شود: ۱. دو ۲. ر ۳. می ۴. فا ۵. سل بنابراین: دو تا سل = فاصله پنجم یک مثال دیگر: سل → ر سل، لا، سی، دو، ر پس: سل تا ر = فاصله پنجم همین روش را می‌توان برای نت‌های مختلف در کلید سل و کلید فا به کار برد.

در مراحل ابتدایی یادگیری، می‌توانیم از یک روش ساده و کاربردی برای تصور فاصله‌ها استفاده کنیم: انگشتان دست. هر دست پنج انگشت دارد: ۱، ۲، ۳، ۴، ۵ اگر دو نت را در موقعیت‌هایی تصور کنیم که با انگشت ۱ و ۴ نواخته می‌شوند، این تصویر می‌تواند به ما کمک کند مفهوم فاصله چهارم را سریع‌تر در ذهن بسازیم. مثلاً: انگشت ۱ → انگشت ۴ ۱، ۲، ۳، ۴ فاصله چهارم. و: انگشت ۱ → انگشت ۵ ۱، ۲، ۳، ۴، ۵ فاصله پنجم. اما اینجا یک نکته بسیار مهم وجود دارد. شماره انگشت و شماره فاصله یکی نیستند این روش فقط یک میانبر آموزشی است. در موسیقی، فاصله بر اساس رابطه‌ی دو نت و نام آن‌ها تعیین می‌شود، نه صرفاً شماره انگشتی که برای نواختن آن‌ها استفاده می‌کنیم. بنابراین نباید تصور کنیم که «هر وقت انگشت ۱ و ۴ را استفاده کردم، حتماً فاصله چهارم دارم». شماره انگشت به فینگرینگ مربوط است، در حالی که فاصله به رابطه موسیقایی دو نت مربوط می‌شود.

در این درس با فواصل ملودیک کار می‌کنیم. تفاوت این دو مفهوم بسیار ساده است. اگر دو نت را پشت سر هم اجرا کنیم، فاصله را ملودیک می‌نامیم. مثلاً: دو → فا اما اگر دو نت را همزمان اجرا کنیم، با یک فاصله هارمونیک مواجه هستیم. پس: پشت سر هم = ملودیک همزمان = هارمونیک این تفاوت بعدها هنگام یادگیری آکوردها و هارمونی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.

ممکن است در نگاه اول این سؤال مطرح شود که: «چرا باید اصلاً فاصله‌ها را یاد بگیرم؟ نمی‌توانم فقط نت‌ها را بخوانم؟» در مراحل ابتدایی شاید این‌طور به نظر برسد، اما با پیشرفت در نوازندگی، شناخت فاصله‌ها تبدیل به یکی از ابزارهای مهم برای درک موسیقی می‌شود. فواصل در بسیاری از بخش‌های موسیقی حضور دارند: ساخت ملودی ساخت آکورد آرپژها تشخیص الگوهای موسیقایی نت‌خوانی سریع‌تر تربیت گوش درک ساختار گام‌ها تحلیل قطعات برای مثال، وقتی به جای دیدن تک‌تک نت‌ها بتوانید رابطه بین نت‌ها را هم تشخیص دهید، خواندن موسیقی دیگر فقط یک فرآیند «نام‌گذاری نت‌ها» نخواهد بود. کم‌کم شروع می‌کنید به دیدن الگوها.

یک روش خوب این است که تمرین را فقط به کاغذ محدود نکنید. ابتدا چند جفت نت انتخاب کنید. مثلاً: دو – فا دو – سل سل – دو سل – ر حالا بدون نواختن، فاصله هر کدام را بگویید. بعد آن‌ها را روی پیانو پیدا کنید و اجرا کنید. در مرحله بعد، برعکس عمل کنید: یک نت روی پیانو انتخاب کنید و سعی کنید یک فاصله چهارم یا پنجم از آن پیدا کنید. برای مثال اگر «دو» را انتخاب کرده‌اید: فاصله چهارم: دو → فا فاصله پنجم: دو → سل این تمرین ساده باعث می‌شود ارتباط بین نت روی کاغذ، مفهوم فاصله و کلاویه‌های پیانو به تدریج در ذهن شما شکل بگیرد.

یکی از اشتباهات رایج هنرجویان مبتدی این است که هنگام دیدن هر دو نت، مجبورند تک‌تک آن‌ها را از روی خطوط حامل بشمارند. در ابتدا این موضوع طبیعی است. اما هدف نت‌خوانی این نیست که برای همیشه تک‌تک نت‌ها را با شمردن پیدا کنیم. با تمرین، مغز باید به تدریج بتواند الگوها و فاصله‌ها را به صورت تصویری تشخیص دهد. برای همین، یادگیری فاصله‌هایی مثل دوم، سوم، چهارم و پنجم فقط یک درس تئوری نیست؛ بلکه بخشی از مسیر رسیدن به نت‌خوانی سریع‌تر و روان‌تر است.

در این درس با دو فاصله مهم آشنا شدیم: فاصله چهارم مثال: دو → فا فاصله پنجم مثال: دو → سل برای تشخیص فاصله، نت شروع را هم در شمارش حساب می‌کنیم. همچنین می‌توانیم در مراحل ابتدایی از تصویر انگشتان دست به عنوان یک میانبر ذهنی استفاده کنیم؛ البته باید همیشه به یاد داشته باشیم که شماره انگشت با شماره فاصله یکسان نیست. اگر این مفهوم را همراه با تمرین روی ساز یاد بگیریم، در ادامه مسیر نت‌خوانی، تئوری موسیقی و نوازندگی، تشخیص بسیاری از الگوها برایمان ساده‌تر خواهد شد.